Oto lista książek dla dzieci. Wybór odpowiedniej lektury dla dziecka, to temat, który powraca cyklicznie w moich rozmowach z rodzicami. Na blogu wpis na ten temat pojawił się już jakiś czas temu. Dzisiaj przedstawiam ponownie listę książek dla dzieci, bo potrzebujemy alternatywy dla: telewizji, gier, a także dla innych książek o wątpliwej treści, którymi zasypany jest rynek.

Dobra lektura dla dzieci, to taka, która opowiada ciekawą historię z wątkami przygodowymi i humorystycznymi. Jednocześnie w pozytywnym świetle przedstawia ludzi szlachetnych, o silnych charakterach, lub słabych, ale przechodzących w trakcie lektury przemianę duchową.

Idealnie byłoby, gdyby bohaterowie książek dla dzieci byli uosobieniem cnót: męstwa, cierpliwości, hojności, wytrwałości, roztropności itd.

Na pograniczu

Pewną część lektur z listy książek dla dzieci można określić mianem „neutralne plus”. Nie niosą one ze sobą wielkiego przesłania, ale trudno im też coś konkretnego zarzucić. Takim przykładem może być „Podróż za jeden uśmiech” Adama Bahdaja. Wspomnianym plusem jest to, że jeden z bohaterów książek dla dzieci w trakcie podróży zmienił się, zmężniał.

Innymi słowy – książki określane mianem „neutralne plus” nie zaszkodzą, a mogą pomóc.

Niekiedy miałem wątpliwości, czy jeszcze są neutralne, czy już szkodliwe? W pewnych przypadkach uznałem ich przesłanie za zbyt niejednoznaczne, żeby je tutaj polecać. Przykładem mogą być „Czterej pancerni i pies” Janusza Przymanowskiego. Z jednej strony jest to pozycja przesycona komunistyczną propagandą, a z drugiej – w warstwie charakterologicznej opisywanych postaci ma sporo pozytywnych elementów: męstwo, przyjaźń, braterstwo itp.

Zastanawiając się nad doborem lektur podpytywałem tu i ówdzie. Nie jestem specjalistą w tej dziedzinie. Zresztą – wydaje się teraz tyle książek, że chyba nikt nie ogarnia tematu do końca.

Poniżej przedstawiam wartościowe książki dla dzieci i młodzieży. Najpierw te, które wydają mi się pewniakami, czyli nie mam wątpliwości, polecając je. Następnie – „neutralne plus”.

Lektury – lista książek dla dzieci (podstawowa)

Zofia Kossak: Topsy i Lupus

Osadzona w historycznych realiach II RP, przygodowo-sensacyjna opowieść o przyjaźni, odpowiedzialności i męstwie (wiek 8-15 lat)

Zofia Kossak: Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata

Jedna z najpiękniejszych polskich baśni. Kunsztowny język, mistrzowska kreacja przenikających się światów ludzi, zwierząt i skrzatów i odwieczna walka dobra ze złem (wiek 6-12 lat).

Kornel Makuszyński: Szatan z siódmej klasy, Panna z mokrą głową

Roztropność, męstwo, zamiłowanie do przygody. Książki Kornela Makuszyńskiego pełne są humoru i radości przeplatanej zadumą i scenami wywołującymi wiele wzruszeń.Najlepszy przykład, że w polskiej literaturze dziecięcej można znaleźć dzieła zarazem pouczające i odprężające (wiek 8-15 lat)

John R.R. Tolkien: Władca pierścieni i Hobbit

Clive S. Lewis: Opowieści z Narnii

Tradycyjny, hierarchiczny świat, walka dobra ze złem. Cnoty: przyjaźń, męstwo, braterstwo, współdziałanie, wytrwałość, wiara (10 + w przypadku zbyt wrażliwych dzieci rozważyć czy powinni czytać z uwagi na sceny bitew)

Clive S. Lewis: Listy starego diabła do młodego
W mistrzowski sposób pokazane mechanizm pokusy (gimnazjum +) .

Clive S. Lewis: Cztery miłości

Najlepsza książka o miłości jaką przeczytałem (chyba ok. dwudziestego roku życia). Od tamtej pory właściwie nic nowego w temacie się nie dowiedziałem (liceum +)

o. Bede Jarret OP: Szlachetny rycerz

Rozważania medytacyjne dla chłopców. Autor podejmuje różne duchowe problemy (wiek 9-16 lat).

Henryk Sienkiewicz: Trylogia

Wiadomo o co chodzi. Chyba nie trzeba tłumaczyć, dlaczego te książki znalazły się w naszym zestawieniu (wiek 10 +)

Henryk Sienkiewicz: W pustyni i w puszczy.

Staś Tarkowski, jak uosobienie człowieka honoru, ale też męstwa, roztropności i odpowiedzialności (wiek 9-16 lat).

o. Marian Pirożyński: Kształcenie charakteru
ks. Tihamer Toth: Młodzieniec z charakterem

Książki z mojej „branży” – o formowaniu charakteru. Dziś już trochę archaiczny język i inny kontekst społeczny, ale ciągle mają swoją moc motywującą do przemiany naszego życia (wiek 15 plus).

Ewa Skarżyńska: O wielkich Polakach dzieciom i O polskich świętych dzieciom

Przez pryzmat życia niezwykłych Polaków (są wśród nich znani, tacy jak: Zawisza Czarny, W. Pilecki i H. Modrzejewska) dzieci poznają historię Polski. Druga książka ukazuje rolę chrześcijaństwa w kształtowaniu się polskiej tożsamości narodowej, poprzez opowieści o polskich świętych, błogosławionych, oraz sługach Bożych (wiek 9-16 lat)

Łukasz Wierzbicki: Dziadek niedźwiadek, Afryka Kazika, Wyprawa niesłychana Benedykta i Jana

Autor z reporterską pasją odkrywa w polskiej historii fascynujące wątki. Mały czytelnik poznaje fakty historyczne przez pryzmat „małej historii” przeżytej przez bohaterów książki.

Na wielkie wydarzenia historyczne składają się przecież tysiące pojedynczych losów – wydobycie ze skarbca historii autentycznych wydarzeń i uczynienie ich główną osią książki sprawia, że dziecko śledząc przygody głównych bohaterów niepostrzeżenie poznaje klimat danej epoki, historyczne postacie i wydarzenia (wiek 8-14 lat).

Joanna Gajewska i Weronika Zaguła: Rycerze lasu

Autorki spróbowały oddać – w zrozumiały dla dzieci sposób – losy żołnierzy wyklętych: surowe obozowe życie, czyhające zewsząd niebezpieczeństwo, walka do końca wbrew przeczuciu klęski  (wiek 8-14 lat).

Antoni Ferdynand Ossendowski: Słoń Birara, Życie i przygody małpki, Mali zwycięzcy

Powieści wielkiego pisarza dla dzieci łączą przygodę i barwną egzotykę z pochwałąodwagi, przyjaźni i dobra (wiek od 7 lat).

Neutralne plus – nie powinny zaszkodzić, a mogą nauczyć dobrego

Małgorzata Musierowicz: powieści

Autorka konsekwentnie od kilkudziesięciu lat w centrum swego pisarstwa umieszcza rodzinę: wierzącą, kochającą i czytającą.  Nie schlebia, jak inni autorzy książek dla młodzieży, niskim gustom, lecz stawia waźne dla człowieka pytania. A wszystko to w formie pogodnych, wesołych powieści, które czyta się jednym tchem (dziewczynki wiek 12 +)

Astrid Lindgren: Dzieci z Bullerbyn, Emil ze Smalandii
René Goscinny, Jean-Jacques Sempé: cykl o Mikołajku

W świecie, w którym przygoda nieodmiennie wiąże się z szarym ekranem TV lub komputera – odkryć świat fantastycznej zabawy z kolegami – bezcenne! (wiek 6-12 lat)

Karol May: Winnetou

Odwaga, przygoda, walka dobra ze złem. Można to oczywiście doszukiwać się kontekstów ideologicznych, ale w serii „neutralne plus” książka raczej się załapuje

Adam Bahdaj: Wakacje z duchami
Adam Bahdaj: Podróż za jeden uśmiech

Chłopięce przygody i ich zmagania z przeciwnościami losu wraz z pewną dozą humoru (wiek 8 plus).

Ferenc Molnár: Chłopcy z Placu Broni

Czytałem to jakieś 100 lat temu i zapamiętałem tamto wzruszenie. Opowieść o chłopięcym honorze, lojalności, przyjaźni i męstwie. Jeśli były tam wątki ideologiczne, to stwierdzam, że po latach nic z nich nie pamiętam (wiek 8-14 lat)

Alfred Szklarski: cykl o przygodach Tomka

Czytałem również wieki temu. Przygoda jest wyrazem chłopięcego ducha. Tutaj jej sporo.

Mark Twain: Przygody Tomka Sawyera

Mark Twain raczej nie z mojej bajki, ale Tomek, choć rozrabiaka, odważny i bohater. I również lubi przygodę.

Daniel Defoe: Robinson Crusoe

Poczciwy Robinson w książce jest bardziej pobożny, niż w filmach ze swoim udziałem. Oczywiście fan przygód.

Tyle zdołałem przygotować. Zdaję sobie sprawę, że mogłoby być więcej nowych książek. Dlatego (jak już kiedyś raz) proszę Czytelników o zgłoszenie swoich propozycji w komentarzach, najlepiej z krótkim uzasadnieniem (imię i nazwisko autora książki, tytuł bez wydawnictwa i księgarni, plus 2-3 zdaniowy opis wraz z zalecanym przedziałem wiekowym).

Współpraca: Anna Zalewska Fot. Pixabay